فرهنـــــــگـــستان طـــــــالـــــقــان

فرهنگی؛اجتماعی؛خبری

فرهنـــــــگـــستان طـــــــالـــــقــان - تحلیل اقتصادی روستای تکیه ناوه

مسعود علی شیری
فرهنـــــــگـــستان طـــــــالـــــقــان فرهنگی؛اجتماعی؛خبری

تحلیل اقتصادی روستای تکیه ناوه

 

 

 

 شناخت وبررسی علل پیدایش روستای تکیه ناوه:

 

 

پیدایش هرسکونتگاهی تحت تأثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی، طبیعی و موقعیت مکانی آن دربستر فضایی است. روستای تکیه ناوه شهرستان طالقان دربخش کوهستانی شهرستان قرار دارد واز اراضی وسیع وهمواری برخوردار است. علاوه براین روستا در جوار مرکز بخش پایین طالقان قرار دارد که در ضلع شمالی آن رودخانه سفیدرود می گذرد. درمجموع علل پیدایش روستای تکیه ناوه  که بیش از ۱۴ قرن قدمت دارد میتوان به شرح زیر برشمرد.

1- عوامل طبیعی

وجود اراضی حاصلخیز و مستعد جهت فعالیتهای زراعی و باغی از جمله کشت گندم،گردو و سیبو وفور چشمه های طبیعی از عوامل بوده اند که روند سکونت گزینی را دراین حوزه تقویت نموده اند. دراستمرار روستا نقش اساسی داشته اندو ازآنجایی که عوامل طبیعی فوق تقویت کننده وشکل دهنده به فعالیتهای اقتصادی محسوب می گردند به تبع خود نقش اقتصادی در پیدایش واستمرار سکونت در روستا را به همراه داشته اند.

2- موقعیت استقرار

روستای تکیه ناوه ازطرفی درموقعیت مکانی قرار دارد که روستاهای ضلع شرقی شهرستان را به مرکز شهرستان پیوند میدهد واین مزیت مکانی به همراه نقشی که درخدمت رسانی مرکز پیرامونی خود داشه است ونیز از عوامل مؤثر در پیدایش وسکونت گزینی بوده اند.

3- عوامل مذهبی

در کنار عوامل اقتصادی، موقعیت مکانی و عوامل طبیعی نقش مذهبی از جمله بقعه موجود در روستا که یکی از مراکز و نطفه های رشد روستا بوده است نیز در پیدایش و استمرار حرکت روستا نقش داشته است.

 

 شناخت عوامل مؤثر در شکل گیری روستا

روستای تکیه ناوه  دارای بافت خطی پیوسته است که به شکل دوخط موازی مسیر ارتباطی در مسیر کوچه ها از شیب به پایین تکوین یافته است وکلیه مساکن  روستا درپیرامون این پدیده طبیعی شکل گرفته اند. ازطرفی نیز شکل روستا دربستر فضایی متأثر از ساختار اقتصادی آن میباشد. راه ورودخانه به تقویت خطی ومزارع کشاورزی در پراکندگی آن هیچ نقشی نداشته است. شاید با وجود سرمای شدیدزمستان و امنیت بیشتر از گزند و آسیب حیوانات وحشی همانند اکثر روستا های طالقان به شکل پیوسته (متمرکز) می باشد.

. به طورکلی عوامل مؤثر در شکل گیری روستا وتعیین بافت غالب آن عبارتند از :

1- وجود اراضی کشاورزی حاصلخیز ونظام مالکیت براراضی که موجب گردیده واحدهای سکونتی در امتداد یا موازات مزارع وباغات ویا در درون آن شکل گیرند.

2- عوامل مذهبی، وجود بقعه مذهبی که به عنوان بقعه  اصلی عمل می نمایند واز عوامل مؤثر در شکل گیری روستا بوده اند.

در مجموع باتوجه به برداشتهای میدانی وپرس وجوهای محلی و... عواملی چون عوامل مذهبی، طبیعی، عوامل ارتباطی در پیدایش وشکل گیری روستا نقش داشته اند ودرمراحل مختلف رشد تدریجی روستا باافزایش جمعیت پیرامون این مراکز ومحورها صورت پذیرفته است.

 

 

روستای تکیه ناوه  در محدوده طرح هادی فضایی به مساحت حدود 112 هکتار را به خود اختصاص داده است، از کل مساحت روستا در محدوده طرح 8/13 درصد (معادل 5/۱۵)

مساحت خالص (بافت ساخته شده) در برمی گیرد. 2/87 درصد مساحت روستا شامل فضاهایی چون اراضی کشاورزی، باغات، رودخانه، کانال، حرایم و ... می باشد. با توجه به برآورد نسبی جمعیت 725 نفری روستا در زمان تهیه طرح سطح سرانه کل روستا معادل 1544 مترمربع و سطح سرانه خالص معادل 214 مترمربع می باشد.

* مسکونی

روستای تکیه ناوه  در شرایط وضع موجود دارای ۱۷۳ واحد مسکونی است که نسبت خانوار به واحد مسکونی کمتر است. مساحت فضاهای مسکونی روستا (خانه و محوطه) معادل 5/9 هکتار می باشد به طوری که سطح مسکونی روستا 2/61 درصد مساحت خالص (بافت ساخته شده) و 5/8 درصد مساحت خالص روستا را با سطح سرانه 131 مترمربع به خود اختصاص داده میدهد

 

 

تجاری

واحدهای تجاری روستا دو مغازه سوپر مارکت و خواروبارفروشی و مصالح فروشی وشرکت چند منظوره کشت و صنعت آتیه سبز تکیه ناوه و قصابی واقع شده اند.، مساحتی معادل 750 مترمربع را شامل می شوند. این دسته از اراضی با سطح سرانه 1 مترمربع 07/0 درصد مساحت کل و 48/0 درصدمساحت خالص روستارا به خود اختصاص داده اند.

 

* آموزشــی:

روستای تکیه ناوه  در شرایط وضع موجود فاقد دبستان ، راهنمایی و دبیرستان است.

*بهداشتی و درمانی

روستای تکیه ناوه  در شرایط وضع موجود فاقد حمام عمومی وخانه بهداشت در روستا هست.

 

* فرهنگی و مذهبی

روستای تکیه ناوه  در شرایط وضع موجود دارای فضای فرهنگی از قبیل کتابخانه، کانون فرهنگی است. درمقابل روستا دارای دو واحد مذهبی است که شامل یک مسجد مستقل و بقعه مذهبی است.

فضاهای مذهبی روستا با مساحت 1500 مترمربع بدون ملحوظ کردن مزار بهشت ابراهیم که درعرضه مسجد قرار دارند 96/0 درصد مساحت خالص و 13/0 درصد مساحت کل روستا را با سطح سرانه 06/2 مترمربع به خود اختصاص داده اند.

 

* اداری وانتظامی

روستای تکیه ناوه  درشرایط وضع موجود فاقد هرگونه کاربری اداری وانتظامی می باشد.

 

* تأسیسات وتجهیزات:

تأسیسات وتجهیزات روستا شامل غسالخانه وتانکر نفت و یک واحد مخابرات و پست به مساحت 200 مترمربع است درمجموع مساحت تأسیسات وتجهیزات روستا معادل 400 مترمربع که 26/0 درصد مساحت  خالص و 04/0 درصد مساحت کل روستا با سطح سرانه 6/2 مترمربع را به خود اختصاص داده است.

 

* کارگاهی وصنایع:

روستا درشرایط وضع موجود دارای امکانات نیست.

 

*صنعتی وکارگاهی

در شرایط وضع موجود روستای فاقد فضای صنایع وکارگاهی میباشد.

* پارک و ورزشی

روستا درشرایط وضع موجود دارای امکانات ورزشی وتفریحی نیست ولی پتانسیل . فضای مذکور بامساحت 2850 مترمربع و 8/1 درصد مساحت خالص و 25/0 درصد مساحت کل روستا را به خود اختصاص داده است. سطح سرانه این فضا معادل 93/3 مترمربع است.

* گورستان

گورستان روستا(بهشت ابر اهیم ) که در چندین نقطه متمرکز گردیده اند دارای مساحتی معادل ۹300 مترمربع می باشند. این فضاها 4/3 درصد مساحت خالص روستا ( بافت ساخته شده) و 47/0 درصد مساحت کل روستا را با سطح سرانه 3/7 مترمربع به خود اختصاص داده اند.

 

* شبکه معابر

عمده ترین شبکه معابر روستاجاده ارتباطی به سایرشبکه روستا های پایین طالقان و شهر طالقان است درمجموع مساحتی معادل 5/4 هکتار را به خود اختصاص داده اند.

 

* سایرکاربریها

کاربریهای دیگر روستا شامل مراتع ،مزارع، باغات مثمر وغیرمثمر روستا میباشند، بطوریکه  باغات 28 هکتار واراضی کشاورزی روستا 2/58 هکتار ازمساحت روستا را دارا میباشند. سهم هریک از کل مساحت روستا به ترتیب 25 ، 52 درصد میباشد.

بررسی منابع آب آشامیدنی وکشاورزی روستا

* آب کشاورزی

یکی از منابع آبی روستای تکیه ناوه چشمه های اطراف روستا میباشد که درضلع جنوبی روستا قرار دارد.

* آب آشامیدنی

روستای تکیه ناوه  درشرایط وضع موجود  آب لوله کشی بهداشتی و منبع تأمین آب میباشد، آب آشامیدنی موردنیاز مردم روستا از طریق چشمه ودرتابستان کمی تقلیل می رود  که مشکلاتی را میتواند برای مردم بدنبال داشته باشد.

 

5- بررسی ویژگیهای جمعیتی روستا

ــــــــــــــــــــــ

جمعیت وآگاهی ازتعداد، ترکیب وساخت آن یکی از مباحث اساسی وپایه ای درهرنوع برنامه ریزی محسوب میگردد. طرح هادی روستایی که باهدف کلی توسعه وهدایت فیزیکی وکالبدی روستاها واز طرفی تأمین عادلانه امکانات وتسهیلات اجتماعی، تولیدی ورفاهی تهیه وتدوین میگردد، ازاین امر مستثنی نمی باشد. لذا به منظور آگاهی ازویژگیهای جمعیتی روستا ابتداء وضع گذشته و موجود روستا مورد بررسی قرار داده می شود وسپس درمباحث بعدی باتوجه به تغییر و تحولات گذشته وحال به پیش بینی جمعیت روستا پرداخته می شود.

* جمعیت وخانوار

براساس نتایج سرشماری های مرکز آمار ایران درطول سالهای 1345 الی 1375 وبررسی آمار واطلاعات مراکز بهداشتی ودرمانی محدوده مورد مطالعه ازجمله خانه بهداشت که هرساله آمار به روز ازتعداد وترکیب سنی خانوارهای روستایی تهیه می نماید، روستای مورد مطالعه درسالهای 1345، 1355 ، 1365 ، 1375 به ترتیب دارای 917 ،1044 ، 1۰14، 748 نفر جمعیت ودرسالهای مورد نظر دارای 184، ۱08، ۹۳ ، ۷۷ خانوار بوده است. براساس نتایج آمار خانه بهداشت طالقان جمعیت روستا درزمان تهیه طرح (1382) معادل 725 نفر وخانوار روستا ۵۶ خانوار بوده است. لذا جمعیت 725 نفری خانه بهداشت برای محاسبه سطوح وسرانه وتحولات آتی جمعیت مدنظر قرار داده شده است.

* ترکیب سنی وجنسی

براساس نتایج سرشماری مرکز آمار ایران درسال 1375 ازکل جمعیت روستا معادل 385 نفر (5/51 درصد) مرد و 363 نفر (5/48 درصد) زن میباشند. نسبت جنسی جمعیت درسال موردنظر معادل 106 نفر بوده است بدین معنا که به ازای هر 100 زن معادل 106 نفر مرد در روستا زندگی میکنند.

* نرخ رشد جمعیت روستا

تغییر وتحولات روستا درطول سالهای 1345 الی 1382 بیانگر این است که جمعیت روستا درطول سالهای 45 - 1355 دارای نرخ رشدی معادل 3/1 درصد، درسالهای 65-1355 نرخ رشد جمعیت روستا 5/1 درصد، در سالهای 75 – 1365 معادل 7/4- درصد بوده است. نرخ رشد جمعیت روستا درطول 20 ساله 65-1345 برابربا 4/1 درصد، در طول 30 ساله 75 – 1345 ، 1/0 درصد و در طول 20 ساله 75 – 1355  نیز 02/0-  درصد بوده است. باملاک قرار دادن آمارخانه بهداشت نرخ رشد جمعیت روستا درهفت ساله 82-1375 برابر با 5/0- درصد بوده است. درجدول پیوست نرخ رشد جمعیت روستا در دوره های زمانی مختلف درج گردیده است.

* وضع سواد

درسال 1375 ازکل جمعیت 7/89 درصد درگروه سنی شش ساله وبیشتر قرار داشته اند. 5/63 درصد ازجمعیت هفت ساله وبیشتر باسواد بوده اند.

*وضعیت اشتغال وبیکاری

ازکل جمعیت روستا درسال 1375 معادل 1/78 درصد (584 نفر) درگروه سنی ۶۰ساله وبیشتر قرار داشته اند از جمعیت ۶۰ساله وبیشتر 2/20 درصد شاغل 7/4 درصد بیکار بوده اند. سهم جمعیت فعال ازجمعیت ده ساله وبیشتر معادل 8/24 درصد میباشد. بامبنا قرار دادن جمعیت فعال درصد شاغلین از جمعیت فعال 4/81 درصد ودرصد بیکاری 6/18 درصد است. درضمن بارتکفل اقتصادی ناخالص 3/6 نفر وبارتکفل اقتصادی خالص 3/5 نفر است. بدین معناکه هرنفر شاغل با احتساب خود هزینه زندگی 3/6 نفر وبدون احتساب خود هزینه زندگی 3/5 نفر را تأمین   می کند.

 *وضعیت طلاق

تاسال ۱۳۷۵ هیچ گونه  طلاقی در این روستا صورت نگرفته است.

جدول (1) وضعیت اشتغال وبیکاری سال 1375

شرح

تعداد

شرح

تعداد

کل جمعیت

748

جمعیت فعال

145

ده ساله وبیشتر

584

درصد

8/24

درصد

1/78

درصد اشتغال

4/۱۸

شاغل

۳۲

درصد بیکاری

6/۸۱

درصد

2/20

بارتکفل ناخالص

3/6

بیکار

27

بارتکفل خالص

3/5

درصد

6/4

 

 

 

جدول (2) جمعیت وخانوار روستا (82-1345)

سال

1345

1355

1365

1375

1382

جمعیت

917

1044

1۰14

748

725

خانوار

184

۱08

۹۳

۷۶

۵۶

بعد خانوار

۵

۵

۵

۳/۸

۳/۵

 

جدول (۳) جمعیت برحسب جنس سال 1375

شرح

تعداد

درصد

نسبت جنسی

جمع

748

100

106

 


الگوي معيشت و سکونت


براساس سرشماري سال 1375 روستاي تکیه ناوه 748 نفر جمعيت داشته است که در سال 1385 به ۱۴۲ نفر گاهش يافته است.بر اثر مرگ و میر و مهاجرت از روستا .

در سال 1385 جمعیت روستای مزبور ۶۰۶نفر بوده است.

اقتصاد روستاي تکیه ناوه بر پايه فعاليت‏هاي زراعي، باغداري، دامداري و صنايع دستي استوار شده است. کشت آبي و ديم در روستا رواج دارد. مزارع روستا، توسط آب چشمه الرویا آبياري مي‏شوند. جو، گندم، علوفه، نخود، لوبيا و سبزيجات از محصولات زراعي روستاست. گردو، فندق و سیب و ... نيز ازمحصولات باغي آن است. پرورش سنتي گاو و گوسفند، در روستا متداول است و فرآورده‏هاي مهم آن مشتمل بر شير، ماست و پنير است. پرورش طيور خانگي مانند مرغ، غاز و بوقلمون نيز در روستا رواج دارد. زنان روستايي در اوقات فراغت با بافتن جوراب و  لباس کاموایی بخشي از هزينه‏هاي خانوار را تأمين مي‏کنند.

روستاي تکیه ناوه در جلگه‏اي مرتفع، به شکل دو خط موازي و پراکنده، در مسير ارتباطي دو دره استقرار يافته است و مشتمل بر چهار  محله : جیر محله ،جوئر محله ،چغور محله،همنده و آندستی باغ است.

بافت مسکوني روستا پيرامون امامزاده  ومسجد بسمت پایین با تراکم منازل کوچه ها شکل  گرفته و به مرور گسترش يافته است.

خانه‏هاي روستايي به دو صورت سنتي و جديد ساخته شده‏اند. برخي خانه‏هاي قديمي دو طبقه هستند؛ طبقه پايين معمولاً به عنوان انباري يا طويله دام استفاده مي‏شود و طبقه دوم نيز با ايواني کوچک به فضاي داخلي خانه مرتبط مي‏شود. در ساخت خانه‏هاي قديمي از مصالح چوب، گل و کاهگل استفاده شده است، در حالي که، مصالح به کار رفته در خانه‏هاي جديد شامل آهن، آجر، سيمان و گچ است. از جمله فضاهاي مهم زيستي براي روستاييان، حياط خانه است که نقش مهمي در فعاليت‏هاي زراعي و دامداري دارد. از اين رو، حياط خانه‏ها با پرچين يا ديوارهاي بلوکي یا آجری از هم تفکيک شده‏اند

 براساس آمارگیری کانون فرهنگی تکیه ناوه طالقان.جمعیت نسبی و سببی متعلق به روستادر تیر ماه سال ۱۳۹۰حدودا"۴۶۸۲نفر میبا شد.      

....درآینده تکمیل تر میشود                

 

منابع :  * ثبت احوال استان البرز       * مرکز آمار ایران       

            بررسی :  مسعودعلیشیری 

 

                                     

  


موضوعات مرتبط: تحلیل اقتصادی روستای تکیه ناوه

تاريخ : دوشنبه یازدهم مهر ۱۳۹۰ | 8:9 | نویسنده : مسعود علی شیری |
.: Weblog Themes By SlideTheme :.